Glosariusz

Abnehmen

odjęcie

Zestaw technik polegających na zsunięciu własnej głowni z miecza przeciwnika i uderzenie po jej drugiej stronie.

Absetzen

odsunięcie

Zestaw technik, które zmieniają trajektorię ataku przeciwnika (pchnięcia lub uderzenia), jednocześnie go trafiając.

Ansetzen

nasadzenie

Pchnięcie. W naukach Liechtenauera wymieniane są pchnięcia górne (obere Ansetzen) i pchnięcia dolne (untere Ansetzen). Każde pchnięcie można wykonać w dowolne otwarcie.

Alber, Olber

głupiec

Jedna z czterech postaw długiego miecza wymienionych w naukach Johannesa Liechtenauera; sztych miecza wymierzony jest w ziemię przed szermierzem, miecz trzymany jest w wyciągniętych rękach.

Binden

zwarcie

Moment, w którym spotykają się głownie mieczy.

Bloßen, Blößen, plosen

otwarcia

Jedna z kluczowych koncepcji taktycznych zawartych w naukach Johannesa Liechtenauera, podział ciała ludzkiego na cztery części wzdłuż linii pionowej dzielącej ciało na pół oraz na wysokości pasa.

Bloßfechten

walka bez zbroi

Walka z przeciwnikiem nieopancerzonym lub lekko opancerzonym; używane też na określenie walki długim mieczem opisanej przez Johannesa Liechtenauera.

Degen

sztylet

Jeden z podstawowych rodzajów broni w średniowieczu; przeważnie przeznaczony do pchnięć.

Fülen, Fühlen

wyczucie nacisku

Kluczowa koncepcja dla szermierki mieczem, której celem jest odpowiednie wybranie techniki w zależności od nacisku, jaki przeciwnik wywiera swoim mieczem.

Harnischfechten

walka w zbroi

Walka z przeciwnikiem całkowicie opancerzonym w zbroję płytową.

Hart

twardy

Określenie na przeciwnika, który napiera głownią na naszą głownię.

Hau, Haw

uderzenie

Jeden z trzech podstawowych rodzajów ataku mieczem.

Hengen

zawieszenia

Pozycje miecza, w których sztych wymierzony jest w przeciwnika – górne zawieszenie u Johannesa Liechtenauera jest pokrewne postawie wołu, a dolne pługa.

Hut

garda

Jedna z podstawowych koncepcji w walce długim mieczem, używane naprzemiennie z terminem postawa. Nie jest ona tożsama z terminem zasłona i oznacza pozycję, w której znajduje się szermierz na początku lub w trakcie walki.

Indes, In des, Inndes

jednocześnie

Koncepcja taktyczna opisująca działanie jednoczesne z działaniem przeciwnika albo analogicznie do fühlen, wybór odpowiedniej techniki w momencie zderzenia mieczy.

Kampffechten

walka pojedynkowa

Termin używany w odniesieniu do niemieckich ordaliów. Dwaj walczący odziani są w pełne zbroje i walczą w szrankach przy pomocy włóczni, tarczy, miecza i sztyletu.

Kron

korona

Jedna z drugorzędnych postaw szermierczych. Jelec trzymany jest przed twarzą, a sztych wymierzony jest w górę. Wymieniona w naukach Liechtenauera jako sposób obrony z postawy głupca przeciw uderzeniom górnym.

Krumphau, Krumphaw

krzywe uderzenie

Drugie z sekretnych uderzeń zamieszczonych w naukach Johannesa Liechtenauera. Wykonywane krótkim bądź długim ostrzem w zależności od przekazu, często wymierzone w ręce.

Kunst des Fechtens

sztuka fechtunku

Niemiecka nazwa na średniowieczne sztuki walki jako takie.

Lange Schneide

długie ostrze

Dla osoby stojącej w postawie prawego pługa jest to ostrze zwrócone w stronę przeciwnika, przeważnie wykorzystywane do uderzania.

Kurtze Schneide

krótkie ostrze

Dla osoby stojącej w postawie prawego pługa jest to ostrze zwrócone w stronę osoby trzymającej miecz, wykorzystywane przy niektórych uderzeniach, np. Zwerchau.

Langen Ort

długi sztych

Drugorzędna postawa szermiercza. Ręce są prawie wyprostowane, a sztych wymierzony w przeciwnika. Naturalne zakończenie dolnych pchnięć.

Langes Swert, Langes Schwert

długi miecz

Forma miecza charakteryzująca się długą głownią (pow. 80 cm) i rękojeścią przeznaczoną do chwytu oburącz.

Leger

postawa

Jedna z podstawowych koncepcji w walce długim mieczem, używane naprzemiennie z terminem garda.

Meisterhau, Meisterhaw

mistrzowskie uderzenie

Określenie nadane przez Joachima Meyera na sekretne uderzenia Johannesa Liechtenauera.

Merkverse

wersety

Nauki mistrzów przekazywane były pod postacią wierszy, żeby łatwiej je było zapamiętać; pierwsze znane nam wersety pochodzą od mistrza Johannesa Liechtenauera.

Messer

nóż, tasak

Powszechna w średniowieczu broń klas niższych, często jednosieczna z lekko zakrzywioną głownią, posiadająca oprawę nożową.

Nach

po

Kluczowa koncepcja taktyczna niemieckich sztuk walki. Oznacza zarówno czas wykonania techniki, jak i zasadę defensywną – wykorzystanie kontrataku po ataku przeciwnika.

Nebenhut

postawa bliska

Drugorzędna postawa, występuje jedynie w traktacie Sigmunda Ringecka jako dodatek do nauk Johannesa Liechtenauera. Jej opis nie jest do końca jasny.

Oberhau, Oberhaw

uderzenie górne

Jeden z dwóch podstawowych rodzajów uderzeń stosowanych w walce długim mieczem.

Ochs

wół

Jedna z czterech postaw długiego miecza wymienionych w naukach Johannesa Liechtenauera; określenie używane też do oznaczenia górnych otwarć.

Ort

sztych

Część miecza wykorzystywana do pchnięć.

Pflug

pług

Jedna z czterech postaw długiego miecza wymienionych w naukach Johannesa Liechtenauera.; Mecz trzymany jest nad kolanem, ze sztychem skierowanym w przeciwnika. Dolne zawieszenie. Określenie używane też do oznaczenia dolnych otwarć.

Ringen

zapasy

System walki wręcz zawierający mocowania, uderzenia, kopnięcia, dźwignie i łamania.

Ringen am Swert

zapasy na mieczu

Określenie technik przechodzenia od zwarcia do zapasów – rzutów, odebrania miecza itp.

Roßfechten

walka konna

Nazwa nadana walce z konia.

Schielhau

uderzenie spojrzenia

Czwarte z pięciu sekretnych uderzeń wymienionych w naukach Johannesa Liechteanuera. Uderzenie górne, zadawane krótkim ostrzem w ramię albo twarz.

Scheitelhau

uderzenie ciemienia

Piąte sekretne uderzenie wymienione w naukach Johannesa Liechtenauera. Pionowe uderzenie górne, wykonywane przez wyrzut miecza do przodu, bez zamachu, wymierzone w ciemię przeciwnika.

Schnitt

cięcie

Krojący ruch miecza, jeden z trzech rodzajów ataku.

Schranckhut, Schrankhut

postawa płotu

Drugorzędna postawa w naukach Liechtenauera. Miecz ustawiony jest ze sztychem do dołu, a rękojeść znajduje się przed szermierzem. Opisana w sekcji dotyczącej uderzenia krzywego.

Schwech

część słaba

Słaba część miecza, od połowy głowni do sztychu, gdzie szermierz może przyłożyć najmniejszą siłę.

Swert, Schwert

miecz

Broń sieczna, przeważnie tym terminem określało się miecze przeznaczone do walki jedną ręką.

Swertnehmen, Schwertnehmen

odebranie miecza

Zestaw technik pozwalających szermierzowi odebrać przeciwnikowi broń.

Sprechfenster

rozmównica

Koncepcja taktyczna i postawa u Johannesa Liechtenauera. Szermierz niepewny działań przeciwnika powinien dążyć do powiązania mieczy i stamtąd próbować wykonać własne akcje.

Starck

część silna

Część miecza od rękojeści do połowy głowni, gdzie szermierz może przyłożyć większą siłę.

Stich

sztych

Jeden z trzech rodzajów ataku mieczem albo część miecza do tego wykorzystywana

Unterhau, Unterhaw

uderzenie dolne

Jeden z dwóch podstawowych rodzajów uderzeń stosowanych w walce długim mieczem.

Verbogen haue

sekretne uderzenia

Takie uderzenia, które jednocześnie chronią szermierza i ranią jego przeciwnika;.Johannes Liechtenauer wymienia ich pięć: gniewne, skrzywione, krzyżowe, spojrzenia, ciemienia.

Versetzen

przełamanie, odsunięcie, zbicie, parowanie

Dowolne uderzenie zmieniające kierunek lub przechwytujące cios przeciwnika. Także jedno z czterech sekretnych uderzeń przełamujących postawy opisane w wersach Johannesa Liechtenauera. Termin ten oznacza również w niektórych traktatach po prostu „obronę”.

Vom Tag, Vom Dach

z dachu

Jedna z czterech postaw długiego miecza wymienionych w naukach Johannesa Liechtenauera; miecz trzymany jest na prawym ramieniu lub nad głową.

Vor

przed

Kluczowa koncepcja taktyczna, określająca zarówno czas wykonania akcji szermierczej, jak i zasadę ofensywną – atakowanie przeciwnika w celu uniemożliwienia mu zadania ciosu.

Weich

miękki

Określenie przeciwnika, który nie wywiera nacisku na ostrze.

Winden

zawinięcia

Zestaw technik stosowanych po zwarciu polegających na obróceniu miecza tak, aby uzyskać kontrolę nad głownią przeciwnika.

Zornhau, Zornhaw

gniewne uderzenie

Pierwsze z mistrzowskich uderzeń wymienionych w naukach Johannesa Liechtenauera, proste ukośne uderzenie górne.

Zwerchau, Zwerchhau, Twerchaw

uderzenie poprzeczne

Trzecie z sekretnych uderzeń wymienionych w naukach Johannesa Liechtenauera. Poziome uderzenie wykonywane na prawą stronę krótkim, a na lewą długim ostrzem; jest również przełamaniem postawy Vom Tag.